Darogan y Tywydd

Y mae gwaith Swyddfa Dywydd y DG yn sicrhau’r rhagolygon tywydd cywiraf posib, ac mae datblygiadau technolegol yn golygu ein bod yn medru gweld y rhagolygon hyn ar unrhyw adeg o’r dydd neu nos. Ond cyn sefydliad y Swyddfa Dywydd (1854, pan sefydlwyd adran arbrofol o’r llywodraeth a ddatblygodd i fod y ‘Met. Office) a rhagolygon tywydd yn y wasg (1af o Awst 1861 oedd y rhifyn cyntaf o The Times i gynnwys rhagolwg tywydd), beth oedd pobl yn ei wneud? Sut oedden nhw’n paratoi a chynllunio ar gyfer tywydd yfory?

Y mae Almanaciau’n cynnwys cyfoeth o wybodaeth a chymorth i’w darllenwyr ar bopeth sy’n ymwneud â meteoroleg. O fewn y cloriau ceir rhestrau o arwyddion meteorolegol; arwyddion o beth sydd i ddod. Ceir rhestrau yn y tudalennau isod o dan y penawdau ‘Arwyddion o Dywydd Teg’, ‘Arwyddion o Wlaw’ ac ‘Arwyddion o Wynt a Thymhestl’. Mae rhai’n gyfarwydd; “4. Pan fyddo’r Haul yn machlud yn goch, tywydd teg neu rew” sy’n debyg i’r dywediad Saesneg poblogaidd ‘Red Sky at Night, Shepherd’s Delight’. Nid yw eraill mor adnabyddus; mae “14. Piod yn ‘sgrechen.”, “23. Clêr a gwybed yn flinedig” a “27. […] Gwyniau yn aelodau hen bobl [… a] Cyrn ar fysedd traed […]” yn arwyddion o law. Y mae arwyddion o dywydd tymhestlog yn cynnwys “8. Tân yn llosgi’n dywyll yn dywyll ac yn hisian”, “9. Cigfrain yn clapio eu hadenydd” a “11. Moch yn llefain yn fwy nag arferol”.

Arwyddion Tywydd o Almanac John Harries (Caerfyrddin) am y flwyddyn 1791, o Lyfrgell Genedlaethol Cymru (gweler yr almanac lawn ar: http://www.flickr.com/photos/snowsofyesteryear/sets/72157631001153272/with/7752526604/).

Hyd yn oed â gallu technolegol ym maes rhagolygon tywydd, ydyn ni dal i ddefnyddio ‘arwyddion’ am y tywydd? Ydyn ni dal yn rhoi cipolwg ar ba mor llachar yw’r sêr (arwydd o rew), pa mor gyflym mae’r cymylau’n symud (arwydd o wynt) neu pa mor brysur yw’r corynod (arwydd o law)? Yn yr un modd, ai’r dyn tywydd sy’n dweud wrthym am gyfnod o dywydd eithafol, neu ydyn ni dal i ddefnyddio arwyddion? Mae’n siwr ein bod ni gyd yn gwybod am wlybaniaeth eithafol haf 2012 cyn i’r Swyddfa Dywydd ei gyhoeddi’n swyddogol  (http://www.metoffice.gov.uk/news/releases/archive/2012/second-wettest-summer)… ond sut? Beth oedd yr arwyddion?

Fe sylwais i ar sut roedd fy ngot law yn dod gyda mi i bob man, y ffaith ‘mod i braidd wedi gorfod rhoi dŵr i’r ardd, a bod gymaint o ddigwyddiadau’r haf wedi gorfod cael eu gohirio – o rasys ceffylau i sioeau amaethyddol. Gwnes i ddim, fodd bynnag, sylwi ar unrhyw arwyddion o law Almanac 1791!

Sut oeddech chi‘n gwybod eich bod yn profi’r haf gwlypaf ers 1912?

 

Sylwadau ar gau.