Tywydd Eithafol Jenny Ogwen

  • Awst 31, 2012 - cerysjones

Yn ystod cyfnod y prosiect yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llandw yn ddiweddar, sgwrsiwyd â’r cyflwynwraig tywydd enwog Jenny Ogwen. Roedd hi yno i hyrwyddo ei hunangofiant ‘Glaw a Hindda’ . Gofynwyd iddi pa gyfnodau o dywydd eithafol oedd hi’n eu cofio yn ystod ei gyrfa, ac ei hatebion oedd:

“1963 – Eira Mowr – Llundain a dros Brydain [roedd hi’n gweithio yn Llundain ar y pryd]

1976 – Haf tanboeth – drought ym mhobman.”

Beth ydych chi’n ei gofio o’r cyfnodau hyn?

Almanaciau Cymreig: Tywydd Eithafol ymysg Digwyddiadau Hynod mewn Hanes

  • Awst 14, 2012 - cerysjones

Dyma ond un o’r tudalennau sydd wedi’u digido gan brosiect Eira Ddoe er mwyn ymchwilio tywydd eithafol yng Nghymru. Gweler y casgliad lawn, sy’n cynnwys almanaciau, dyddiaduron a llawysgrifau eraill, ar Flickr (cliciwch ar dde eich sgrin).

John Harris 1790 Almanac Carmarthen/Caerfyrddin (National Library of Wales / Llyfrgell Genedlaethol Cymru)

Daw’r dudalen hon o almanac am y flwyddyn 1790 wedi’i greu gan John Harris a’i argraffu yng Nghaerfyrddin (o archif Llyfrgell Genedlaethol Cymru). Y digwyddiad hynod cyntaf yw bod y Byd wedi’i greu 5894 yn ôl; o’r flwyddyn argraffu (1790OC) dynoda hyn cread y Byd yn y flwyddyn 4104CC. Mae’r digwyddiadau sy’n dilyn yn cynnwys sawl digwyddiad ym myd natur:

4141 o flynyddoedd ers y dilyw [h.y. llifogydd] [=2351CC]

170 o flynyddoedd ers i ddaeargryn fod ym Mhrydain [=1620OC]

104 o flynyddoedd ers seren gynffonog fawr ac ofnadwy [=1686OC]

75 o flynyddoedd er pan fu tywyllwch mawr ar yr haul [h.y. diffyg ar yr haul] am 9 y bore [=1715OC]

74 o flynyddoedd ers pan ddechreuodd y goleuni gogleddol [=1716OC]

71 o flynyddoedd ers pan fu goleuni megis post [colofn] o dân [=1719OC]

51 o flynyddoedd ers pan fu rhew mawr, yr hwn a ddechreuodd Rhagfyr 24 [=1739OC]

35 o flynyddoedd ers pan ddinistriwyd Lisbon gan ddaeargryn [=1755OC]

21 o flynyddoedd ers pan ymddangosodd seren gynffonog fawr yn y bore [=1769OC]

15 o flynyddoedd ers pan fu daeargryn yn Lloegr a Chymru [=1775OC]

Dengys y digwyddiadau mewn ffont bras cyfnodau o lawiad trwm a thymheredd isel, sydd yn cael eu hystyried yn ddigwyddiadau meteorolegol. Fodd bynnag, diffiniad ‘meteoroleg’ yw:

1. The branch of science that deals with atmospheric phenomena and processes, esp. with a view to forecasting the weather.

2. The character of a particular region as regards weather, atmospheric phenomena, etc. (OED, http://www.oed.com/view/Entry/117496?redirectedFrom=meteorology#footerWrapper).

Defnyddiwyd y diffiniad llawn yn hanesyddol, sydd ychydig yn wahanol i’r defnydd cyfoes o’r term. O ganlyniad, buasai pob hynodyn atmosfferig ar y rhestr – y sêr cynffonog yn 1686OC ac 1769OC, diffyg ar yr haul 1715OC, aurora borealis 1716OC a cholofn o dân 1719OC – wedi eu hystyried yn ‘ddigwyddiadau meteorolegol’ pan argraffwyd yr Almanac hwn.

Eisteddfod Genedlaethol Cymru: Ffwrdd ^a ni i Fro Morgannwg

  • Awst 13, 2012 - cerysjones

Eisteddfod Genedlaethol Cymru ym Mro Morgannwg (4-12fed Awst 2012) oedd yr ail ŵyl genedlaethol i brosiect ‘Eira Ddoe’. Wedi tywydd gwlyb ar ddechrau’r miri, fe ddychwelodd y ‘welingtons’ i’r Eisteddfod – rhan hanfodol o unrhyw ŵyl haf yng Nghymru. Wrth i’r wythnos fynd yn ei blaen fe ddiflannodd y cymylau a gwelwyd haul unwaith yn rhagor. ‘Roedd y fath dywydd amrywiol yn ffordd sbardun naturiol i ddechrau sgwrs a rhannu atgofion o dywydd eithafol (gwelir rhai yn ‘Rhyngweithio Cymunedol’).

*Diolch o galon i bawb am ddod i ymweld â’r prosiect ar stondinau Prifysgol Cymru a Llyfrgell Genedlaethol Cymru.*

Llifogydd Caerdydd 1979

  • Awst 7, 2012 - cerysjones

Cyfraniad o’r Eisteddfod:

I remember watching the water levels coming across Sophia Gardens – it was like a black mass slowly coming across the fields. The water came up Cathedral Road. We were protected by the houses of Plasturton Avenue and our house wasn’t flooded. But the water came to the front garden; it was literally lapping over the front step. Me and my friends were waist deep walking down Cathedral Road helping people get stuff out of their houses. I was 15 years old.

I remember the sludge and the smell after the water levels dropped. And everyone was so upset – especially the ground floor flats in Cathedral Road. A man was trying to get his guitar to safety – I think it was ruined.

From a kid’s point of view, we had fantastic fun. But the adults were horrified and anxious.

Dydy hafau ‘nawr ddim fel y buon nhw…

  • Awst 6, 2012 - cerysjones

Dwy ddynes o ardal Llanelli yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn ystod cawad drom o law (crynodeb o’r sgwrs):

Pan oedden nhw’n blant yn ystod yr 1950au, roedd hafau’n teimlo fel eu bod nhw’n para am byth. Dy’n ni ddim yn cael ‘na ‘nawr. 1976 oedd yr haf iawn ddiweddaf; roedd popeth yn sych. Boddwyd pentref, ger Rhandirmwyn, ond yn 1976 roedd y llynnoedd i gyd yn sychu ac roedd modd gweld yr hen bentref.

Rhagfyr 2010: Eira yn Sir Gaerfyrddin; a strange, sad time

  • Awst 2, 2012 - cerysjones

Wedi ei dderbyn drwy sylw:

My mother in law died at 00.20 on the morning of December 17th 2010 in Tycroes, Carmarthenshire. The doctor couldn’t get to the bungalow to certify her death for several hours, neither could the District Nurses. The undertaker couldn’t get to us until 05.00, using a 4 wheel drive vehicle. Her funeral was a week later on Christmas Eve and again, only 4 wheeled drives could get to us, so no service in the house, no limos, many friends and family struggled to get to the chapel. It was a strange, sad time. The snow added to the feeling of a surreal experience. The silence that night was eerie, almost deafening.

Eira Ddoe yn y Sioe Frenhinol

  • Awst 1, 2012 - cerysjones

Cafodd Cerys, Cynorthwyydd Ymchwil ‘Eira Ddoe’, gwres ei thraed yn Sioe Frenhinol 2012 wrth i’r prosiect dderbyn sylw o BBC Radio Cymru (Geraint Lloyd, prynhawn Mercher), BBC Radio Wales (Good Morning Wales fore Iau) a S4C (Y Sioe/12, prynhawn Iau).

Roedd y prosiect ar stondin Llyfrgell Genedlaethol Cymru trwy gydol y pedwar diwrnod gan gynnig cyfle gwych i’r cyhoedd ddysgu mwy am y prosiect a sut i rannu eu hatgofion am dywydd eithafol.

Os nad oedd hynny’n ddigon i wneud i Cerys chwysu, roedd y Sioe yn adeg o dywydd eithafol yn ei hun; dyma ran o adroddiad y BBC ar effeithiau’r tywydd poeth:

St John Wales declared a major heatstroke incident after being overwhelmed by people needing help on Monday and Tuesday. Such was the demand on Tuesday for space that some patients were treated in the [medical] centre’s kitchen. An inflatable tent was put up on Wednesday providing an extra 12 spaces. On Monday staff dealt with 190 cases at the show, while on Tuesday there were 202, of which about 120 were for heatstroke.” (cewch yr hanes yn llawn yma: http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-mid-wales-18996775)

Croeso i Eira Ddoe

  • Gorffennaf 27, 2012 - blogadmin
Croeso i Eira Ddoe; fforwm newydd sbon ar gyfer tywydd eithafol yng Nghymru. 
Mae'r blog yn datblygu pob dydd felly cadwch olwg am y newidiadau diweddaraf, megis lluniau Flickr o ddogfennau hanesyddol ar y tywydd - i'w gweld cyn bo hir!